Auteursrecht en generatieve AI: een overzicht van 2024-2025 in vogelvlucht
Ontwikkelingen in rechtszaken van de VS en Europa
mr. F.F. Blokhuis

Het auteursrecht wordt door AI-providers als een hinderlijk obstakel ervaren. Alle grote AI-providers hebben volgens onderzoek van de Danish Rights Alliance voor training van hun LLM modellen gebruik gemaakt van grote datasets, zoals LibGen, Books3 en Common Crawl. Deze datasets vormen een inbreuk op het auteursrecht. Er zijn tot op heden betrekkelijk weinig licenties gesloten. Bewust is gekozen om zoveel mogelijk data zonder toestemming te
gebruiken voor de training van de AI-modellen. Vele rechthebbenden van miljoenen werken, zoals boeken, blogs, video’s, muziek, beeld en software, eisen nu een verbod en/of schadevergoeding.
Kunnen de AI-providers voor training van de LLM’s deze werken ontleden en gebruiken, zonder enige compensatie of toestemming van de rechthebbenden?
De hamvraag is of de fair use-exceptie (in de Verenigde Staten (VS)) of de uitzonderingen voor Text and Data Mining (TDM), hiervoor een oplossing bieden.
Tegelijkertijd wordt er in Engeland een verhit debat gevoerd over het wetsvoorstel waarmee training op basis van auteursrechtelijke werken is toegestaan, tenzij er sprake is van een rechtsgeldig opt-out. De House of Lords heeft al vier keer een wetsvoorstel van de regering weggestemd.
De Lords beschermen daarmee de artiesten tegen AI-training. Een vergelijkbaar debat is in Europa niet gevoerd, omdat in 2019 – toen de TDM-excepties in de DSM-richtlijn werden opgenomen – weinigen de impact van generatieve AI-systemen konden voorzien.
In dit artikel worden een aantal uitspraken omtrent fair use en TDM besproken.